Metody zabezpieczenia osuwiska

Metody zabezpieczenia osuwiska określone są w instrukcjach ITB oraz w normach branżowych. Przyczyny powstania osuwisk i materiały i techniki zabezpieczenia i stabilizacji skarp i osuwisk - zalecenia i rozwiązania geotechniczne.

Przyczyny powstania osuwisk są różnorakie i mogą być naturalne lub antropogeniczne. Do przyczyn naturalnych należą:

• Nachylenie terenu - osuwiska najczęściej powstają na stokach o nachyleniu powyżej 30°.
• Właściwości gruntu - osuwiska są bardziej prawdopodobne w gruntach o niskiej spójności, takich jak piaski lub iły.
• Wody gruntowe - wzrost poziomu wód gruntowych może spowodować nasiąknięcie gruntu i jego utratę spójności.
• Zmiany klimatyczne - zmiany klimatu mogą prowadzić do zwiększenia intensywności opadów deszczu, co może zwiększyć ryzyko osuwisk.

Do przyczyn antropogenicznych należą:

• Wycinka drzew - drzewa wzmacniają skarpy poprzez swoje korzenie. Ich wycinka może osłabić skarpę i zwiększyć ryzyko osuwisk.
• Inżynieria lądowa - budowa dróg, budynków i innych obiektów może zaburzyć równowagę sił działających na skarpę i zwiększyć ryzyko osuwisk.

Zabezpieczenie osuwiska

Jak zabezpieczyć osuwisko gruntowe?

Metody zabezpieczenia osuwisk można podzielić na dwie główne grupy:

• Metody doraźne stabilizujące osuwisko - które polegają na zatrzymaniu lub spowolnieniu ruchu osuwiska.
• Metody likwidujące osuwisko - które polegają na usuwaniu osuwiska z powierzchni ziemi.

Metody stabilizacji osuwiska obejmują:

• Umocnienia skarp - takie jak mury oporowe, schody oporowe lub sekwencje oporowe. Umocnienia skarp wzmacniają skarpę i zmniejszają jej skłonność do osuwisk.
• Iniekcje cementu lub żywicy do gruntu - które wzmacniają grunt i zmniejszają jego skłonność do osuwisk.
• Usuwanie przyczyn osuwiska - takich jak nadmierne nawodnienie gruntu lub uszkodzenie skarpy.

Metody likwidujące osuwiska obejmują:

• Wykopanie osuwiska - które polega na wykopaniu osuwiska i odłożeniu go w bezpiecznym miejscu.
• Rozdrobnienie osuwiska - które polega na rozdrobnieniu osuwiska na mniejsze fragmenty i ich wywozie.

Wybór metody zabezpieczenia osuwiska czy wzmacniania skarp powinien być uzależniony od rodzaju osuwiska, stopnia jego zaawansowania oraz wymaganych parametrów wytrzymałościowych.

Zalecenia ITB w zakresie zabezpiecznenia osuwiska

Dwie instrukcje ITB mówią o metodach zabezpieczenia osuwiska:

• Instrukcja ITB I-149:2018 "Ochrona przed osuwiskami"
• Instrukcja ITB I-150:2018 "Zabezpieczanie osuwiskowe"

Instrukcja ITB I-149:2018 jest najnowszym opracowaniem Instytutu Techniki Budowlanej dotyczącym ochrony przed osuwiskami. Zawiera ona szczegółowe informacje na temat metod zabezpieczenia, w tym:

• Metody stabilizujące osuwisko, które polegają na zatrzymaniu lub spowolnieniu ruchu osuwiska. Do metod przedsuwających się osuwisk należą:
  • Umocnienia skarp, takie jak mury oporowe, schody oporowe lub sekwencje oporowe.
  • Iniekcje cementu lub żywicy do gruntu, które wzmacniają grunt i zmniejszają jego skłonność do osuwisk.
  • Usuwanie przyczyn osuwiska, takich jak nadmierne nawodnienie gruntu lub uszkodzenie skarpy.
• Metody likwidujące osuwisko, które polegają na usuwaniu osuwiska z powierzchni ziemi. Do metod likwidujących osuwiska należą:
  • Wykopanie osuwiska, które polega na wykopaniu osuwiska i odłożeniu go w bezpiecznym miejscu.
  • Rozdrobnienie osuwiska, które polega na rozdrobnieniu osuwiska na mniejsze fragmenty i ich wywozie.

Instrukcja ITB I-150:2018 jest nieco starsza, ale nadal aktualna i zawiera wiele cennych informacji na temat zabezpieczenia osuwiskowego. W zakresie zabezpieczenia osuwiskowego instrukcja ta zawiera informacje na temat:

• Metod przedsuwających się osuwisk, w tym:
  • Umocnienia skarp, np. z wykorzystaniem geokraty na skarpy albo biowłóknina
  • Wtryskiwanie cementu lub żywicy do gruntu
• Metod likwidujących osuwiska, w tym:
  • Wykopanie osuwiska
  • Rozdrobnienie osuwiska

Oprócz instrukcji ITB, informacje na temat metod zabezpieczenia osuwiska można znaleźć w:

• Normach PN-EN, takich jak:
  • PN-EN 1997-1:2004 "Eurokod 7: Projektowanie geotechniczne - Część 1: Zasady ogólne"
  • PN-EN 1997-2:2004 "Eurokod 7: Projektowanie geotechniczne - Część 2: Obszary zagrożone osuwiskami"
• Przepisach techniczno-budowlanych**, takich jak:
  • Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 16 lipca 2003 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1562)

Wybór metody zabezpieczenia osuwiska powinien być uzależniony od rodzaju osuwiska, stopnia jego zaawansowania oraz wymaganych parametrów wytrzymałościowych.

Geokrata komórkowa to geosyntetyk z tworzywa sztucznego, najczęściej polietylenu o wysokiej gęstości (geokrata PEHD / HDPE). Geokrata składa się z połączonych ze sobą taśm, które tworzą trójwymiarową strukturę w kształcie plastra miodu.

Stabilizacja skarp i zboczy to kluczowe zagadnienie w budownictwie drogowym, mieszkaniowym oraz przy kształtowaniu krajobrazu. Niezabezpieczony grunt na pochyłościach jest podatny na erozję wodną i wietrzną, co może prowadzić do niebezpiecznych osuwisk, zagrażających infrastrukturze i bezpieczeństwu.

Wybór odpowiedniej metody umocnienia zależy od wielu czynników: kąta nachylenia skarpy, rodzaju gruntu, warunków wodnych oraz dostępnego miejsca. Poniżej przedstawiamy sprawdzone i najczęściej stosowane rozwiązania, od naturalnych po zaawansowane inżynieryjnie.